Przed tym jak choroby zniszczyły kole 3 milijardōw abo wiyncyj chorōb, to drzewo pōmōgło zbudować industryjalizowano Ameryka. Coby prziwrōcić jejich stracōno chwała, możemy potrzebować ôbjyńcio i naprawy przirody.
Jakiś czas w 1989 roku Herbert Darling dostoł telefon: łowca pedzioł mu, iże trefiōł wysoke amerykōńske kasztanowe drzewo na posiadłości Darlinga we Dolinie Zor w zachodnim Nowym Jorku. Darling wiedzioł, iże kasztany były kejś jednym z nojwożniyjszych drzew na tym ôbszarze. Wiedzioł tyż, iże śmiertelny grzib bez wiyncyj jak pōłtora stolecio bezma zniszczōł tyn gatōnek. Kedy usłyszoł relacyjo łowcy ô zoboczyniu żywego kasztanu, pnia kasztanu mioł ôdugłość dwie stopy i dotarł do piyńciosztokowego budōnku, wōntpiōł w to. “Niy sōm pewny, eli wierzōm, iże wie, co to je,” pedzioł Darling.
Kedy Darling znod drzewo, było to jak patrzyć na mityczno postać. Pedzioł: “Było tak proste i perfekt, coby zrobić eksemplarz - było szumnie.” Ale Darling widzioł tyż, iże drzewo umiyro. Ôd wczasnych lot XX stolecio ôna była uderzynio bez ta sama epidymijo, kero szacuje sie, iże sprawiyła 3 milijardy abo wiyncyj śmiertelnych ôfiar skirz takich chorōb. Je to piyrszo choroba przenoszōno bez czowieka, kero głownie niszczy drzewa w historyji nowożytnyj. Darling pomyśloł, iże jeźli niy mōgby uratować tego drzewa, to aby uratowołby jego nasiōna. Je ino jedyn problym: drzewo nic niy robi, pōniywoż niy ma w pobliżu inkszych kasztanōw, co mogłyby je zapylać.
Darling je inżynier, co używo inżynierskich metod do rozwiōnzowanio problymōw. W dalszym czyrwcu, kedy na zielōnym baldachōnie drzewa były rozproszōne blank żōłte kwiotki, Darling wypołniōł amunicyjo strzelniczōm proszkym, kery bōł pobrany z samcōw kwiotkōw inkszego drzewa kasztanu, kerego sie nauczōł, i jechoł na pōłnoc. Trwało to pōłtora godziny. Strzelił drzewo z wypożyczōnego śmigłowca. (Prowadzi ôdnoszōnco sukcesy fyrma budowlano, kero może sie przizwolić na ekstrawagancyjo.) Tyn wysiłek zawodziōł. W dalszym roku Darling prōbowoł zaś. Tym razym ôn i jego syn przeciōngli rusztowanie do kasztanōw na szpicy wzgōrza i w czasie wiyncyj jak dwōch tydni zbudowali platforma na wysokości 80 stōp. Moj drogi spinył sie na baldachyn i ściyroł kwiotki chrobopodobnymi kwiotkami na inkszym kasztanowym drzewie.
Tej jesiyni gałōnzki drzewa Darlinga wywołały burki pokryte zielōnymi cierniami. Te ciernie były tak rube i ostre, iże mogły być mylōne za kaktusy. Zbiōrka niy ma wysoko, je kole 100 ôrzychōw, ale Darling zasadziōł trocha i zapiyroł nadzieja. Ôn i jego kamrat skontaktowali sie tyż z Charlesem Maynardym i Williamem Powellym, dwōma gynetykami drzew ze Szkoły Nauk Strzodowiska i Leśnictwa na Uniwerzytecie Państwowym w Nowym Jorku w Syrakuzach (Chuck i Bill umarli). Niydowno zaczli tam niskobudżetowy projekt badawczy nad kasztanami. Darling dał im trocha kasztanōw i zapytoł naukowcōw, eli mogōm je użyć do prziwrōcynio. Darling pedzioł: “Wydowo sie, iże to je szumno rzecz.” “Cołke weschodnie Stany Zjednoczōne.” Jednak pora lot niyskorzij jego włosne drzewo umarło.
Ôd czasu, kej Europejczycy zaczli sie ôsiedlać w Ameryce Pōłnocnyj, historyjo ô lasach kōntynyntu była w srogij miarze stratōm. Jednak propozycyjo Darlinga je teroz uwożano bez mocka ôsōb za jedna z nojbarzij ôbiecujōncych możebności, coby zaczōńć rewidować historyjo – wczasnij w tym roku Templeton World Charity Foundation wraziła Projekt Maynarda i Powella prziznoł wiynkszość jego historyje, a tyn wysiłek poradziōł zdemontować ôperacyjo na mało skala, kero kosztowała wiyncyj jak 3 milijōn dolarōw. Był to nojwiynkszy pojedynczy prezynt, jaki kej ino bōł podarowany uniwerzytetowi. Podszukowania gynetykōw zmuszajōm strzodowiskoznawcōw do stawianio sie przed perspektywōm w nowy i czasami niykōmfortowy spōsōb, iże naprawa świata przirody niekōniecznie ôznaczo powrōt do niyruszōnego ôgrōdu Edymu. Może to radszyj ôznaczać przijyńcie roli, jako przijōnliśmy: inżyniera wszystkigo, w tym przirody.
Liście kasztanōw sōm duge i zubate i wyglōndajōm jak dwa małe zielōne łopaty piły połōnczōne ôd plecōw do żyły cyntralnyj liścia. Na jednym krańcu dwa liście sōm połōnczōne ze sztynglem. Na drugim krańcu tworzōm ôstrzi kōńczyna, kero je czynsto zakrziwiōno na kraj. Ta niyôczekowano forma przecino niymy zielōne i pioskowe dyny w lesie, a niesamowite marzenia ôd turystōw wzbudziyły uwoga ludzi, przipōminajōnc im jejich rajza bez las, w kerym kejś mioł mocka potynżnych drzew.
Ino bez literatura i pamiyńć możemy w połni zrozumieć te drzewa. Lucille Griffin, dyrechtorka wykōnawczo Amerykōńskij Fundacyje Spōłpracownikōw Kasztanōw, napisała kejś, iże tam widzisz kasztany tak bogate, iże jodłom kremowe, linijowe kwiotki na drzewie “jak Piyniōne wele śleciały ze gōry”, co kludzi do wspomniyń ôd starzika. Jesiyniōm drzewo zaś eksploduje, tym razym z kolczastymi burzami, co zakrywajōm słodkość. “Kedy kasztany były dojrzałe, grōmadziōłch zimōm pōł bushela,” napisoł żywy Thoreau w “Walden”. “W tym sezōnie było barzo ekscytujōnce ôbchodzić niekończōncy sie kasztanowy las w Lincoln w tym czasie.”
Kasztany sōm barzo niezawodne. W ôpaczności do dąbōw, kere ôdciepujōm ino żołudnie w czasie poru lat, kasztany dowajōm co jesiyń srogo liczba upraw ôrzechōw. Kasztany sōm tyż łacne do trowiynio: idzie je ôbłuszczyć i zjeść surowo. (Sprōbuj używać żołudni bogatych w garbniki-abo niy robić tego.) Kożdy je kasztany: jelyń, wiewiōrka, niedźwiedź, ptok, czowiek. Bauerzi puszczajōm swoje świnie i zbiyrajōm tłuszcz w lesie. W czasie Bożego Narodzynio pociōngi połne kasztanōw ôdbywały sie z gōr do miasta. Tak, ône były richtich spalōne bez ôgyń. “Godo sie, iże na niykerych ôbszarach bauerzi uzyskujōm wiyncyj dochodōw z przedowanio kasztanōw aniżeli wszyske inksze produkty bauerske,” pedzioł William L. Bray, piyrszy dziekan szkoły, w keryj niyskorzij robiyli Maynard i Powell. Napisane w 1915. Je to ludowe drzewo, z kerego wiynkszość rośnie w lesie.
Zapewnio tyż coś wiyncyj aniżeli ino jedzynie. Kasztany mogōm dźwigać sie do 120 stōp, a piyrsze 50 stōp niy sōm zakłōcane bez gałyńzie ani wynzyły. To je marzenie ôd holcōw. Chocioż niy ma to ani nojpiynkniejsze, ani nojmocniyjsze holc, rośnie barzo wartko, ôsobliwie kej po ôbcinaniu zaś kiełko i niy gniyje. Pōniywoż trwałość krawatōw banowych i słupkōw telefōnicznych przewyższała estetyka, Chestnut pōmōg zbudować industryjalizowano Ameryka. Tysiōnce słupōw, domkōw i kościołōw wykōnanych ze kasztanōw durch stojōm; autōr w 1915 roku szacowoł, iże bōł to nojczyńścij wycinany gatōnk drzew w Stanach Zjednoczōnych.
Na wiynkszości weschodu - drzewa rozciōngajōm sie ôd Mississippi do Maine, a ôd wybrzyżo Atlantyku do rzyki Mississippi - kasztany sōm tyż jednym z nich. Ale na Apalaczach było to sroge drzewo. Na tych gōrach żyjōm milijardy kasztanōw.
Słuszne je, co Fusarium wilt po roz piyrszy ukozoł sie w Nowym Jorku, co je bramōm do mocki Amerykanōw. W 1904 roku w zoo na Brōnksie ôdkryto dziwno infekcyjo na skorze zagrożōnego kasztanu. Naukowcy wartko ustalili, co grzib, kery sprawioł płaszczyzna bakteryjno (niyskorzij nazwany Cryphonectria parasitica) przibył na importowane drzewa japōńske już w 1876 roku. (Miyndzy wkludzyniym gatōnku a ôdkryciym ôczywistych problymōw zwykle istnieje ôdwłōczka czasowo.)
Hned ludzie w poru stanach zgłosiyli umiyrajōnce drzewa. W 1906 roku William A. Murrill, mykolog z Nowojorskigo Ôgrōdu Botanicznego, ôpublikowoł piyrszy artykuł naukowy na tymat tyj choroby. Muriel wskozoł, iże tyn grzib powoduje żōłtawo-brōnotno infekcyjo pchōrkowo na skōrze kasztanu, co antlich sprawio, iże ôna je czysto naôbkoło pnia. Kej skłodniki ôdżywcze i woda niy mogōm już przepływać w gōra i w dōł w szkorupach pod skōrōm, wszysko nad piestrzyniym śmierci umrzi.
Niykerzi niy mogōm sie wyforsztelować - abo niy chcōm, coby inksi sie wyforsztelować - drzewa, kere zniko z lasu. W 1911 roku Sober Paragon Chestnut Farm, fyrma przedszkola w Pensylwaniji, uwożała, iże ta choroba je “coś wiyncyj aniżeli ino strach”. Dugoterminowe istniynie bezôdpowiedzialnych dziynnikorzōw. Gospodarstwo ôstało zawrzite w 1913 roku. Dwa lata tymu Pensylwanijo stworziła kōmitet ds. chorōb kasztanōw, uprawniōny do wydanio 275 000 USD (ôgrōmno suma pijyndzy w tamtym czasie) i ôgłosiyła pakiet uprawniyń do podyjmniyńcio środkōw zwalczanio tego bōlu, w tym prawo do zniszczynio prywatnych drzew. Patolodzy rekomendujōm usuniyńcie wszyskich kasztanōw w ôbrymbie poru mil ôd przednij czynści głōwnyj infekcyje, coby uzyskać efekt zapobiyganio pożarōm. Ale pokozuje sie, iże tyn grzib może skokać na niyzainfekowane drzewa, a jego zorodniki sōm zainfekowane bez wiatr, ptoki, ôwady i ludzi. Plan ôstoł pociepniynty.
Do 1940 roku bezma żodne sroge kasztany niy były zainfekowane. Dzisioj wert milijardōw dolarōw ôstoł zniszczōny. Pōniywoż wedniyńcie fusarium niy może przetrwać w ziymi, korczy kasztanōw durch wyrastajōm, a wiyncyj jak 400 milijōnōw z nich durch ôstowo w lesie. Jednak Fusarium wilt znod zbiornik w dbubie, w kerym żył, bez wyrzōndzanio znaczōncych szkōd swojimu gospodorzowi. Stōnd wartko rozprzestrzynio sie na nowe pōnki kasztanōw i ślepo je nazod na ziymia, zwykle dużo przed ôsiōngniyńciym etapu kwitnienio.
Industyryjo holcu znojdziyła alternatywy: dąb, chojo, ôrch i proch. Garb, inkszo srogo industryjo, kero polygo na drzewach kasztanōw, przeszła na syntytyczne garbniki. Dlo mocki biydnych bauerōw niy ma nic do zmiyniynio: żodne inksze rodzime drzewo niy zapewnio bauerōm i jejich zwiyrzōm darmowe, niezawodne i ôbfite kaloryje i biōłtka. Idzie pedzieć, iże śmiertelność kasztanowo kōńczy wszeôbecno praktyka samozabezpieczōnego bauerstwa Apalaczōw, co zmuszo ludzi na tym ôbszarze do ôczywistyj ôbioru: wejść do kopalnie wōngla abo ôdprowadzić sie. Historyk Donald Davis napisoł w 2005 roku: “Skuli śmierci kasztanōw cołki świat je martwy, eliminujōnc zwyki przetrwanio, kere istniyjōm we Apalaczach ôd wiyncyj jak sztyrech stoleci.”
Powell dorostoł daleko ôd Apalaczōw i kasztanōw. Jego fater sużōł w siyłach lotniczych i przeniōs sie do swojij familije: Indiany, Florydy, Niymcach i weschodnigo wybrzyżo Maryland. Chociŏż przepyndziōł swojã karierã w Nowym Jorku, jego przemŏwy zachowały szczyrość Strzodkowego Zachodu i subtelne, ale widzialne uprzedzynia Połednia. Jego proste maniery i prosty styl krawiec dopołniajōm sie wzajymnie, zawiyrajōm dżinsy z pozornie niekończōncōm sie ôbrotōm koszulek. Jego ôblubiōnōm interjekcyjōm je “wow”.
Powell planuje ôstać weterynarzym, podwiela profesōr gynetyki niy ôbiecuje mu nadzieje na nowe, zielōnejsze bauerstwo ôparte na gynetycznie zmodyfikowanych roślinach, co mogōm produkować włosne możebności zapobiyganio ôwadōm i niymocōm. “Pomyślołch, wow, niy ma dobrze robić rośliny, co mogōm sie chrōnić przed szkodnikami, a niy musisz na nie ôtryskować żodnych pestycydōw?” Powell pedzioł. “Oczywiście, reszta świata niy podōnżo za tōm samōm idyjōm.”
Kedy Powell przibył na sztudyjo podyplomowo na Uniwerzytecie Państwowym w Utah w 1983 roku, niy mioł nic przeciwko. Jednak prziłōnczōł sie do laboratorium ôd biologa i robiōł nad wirusym, co mōgby ôsłabić grzib ôd szkodliwości. Jejich prōby użycio tego wirusa niy poszły ôsobliwie dobrze: ôn niy rozprzestrzynioł sie sōm ze drzewa na drzewo, tōż musioł być przisztymowany do dziesiōntkōw poszczegōlnych zortōw grzibōw. Mimo tego, Powell bōł zafascynowany historyjōm srogigo drzewa, co spadło i doł naukowe rozwiōnzanie dlo wystōmpiynio tragicznych błyndōw wywołanych ôd czowieka. Pedzioł: “Skirz słabego zarzōndzanio naszymi toworami, co poruszajōm sie po świecie, cufalym importowali my patogyny.” “Pomyślołch: Wow, to je ciekawe. Je szansa, coby go prziwrōcić.”
Powell niy bōł piyrszōm prōbōm wyeliminowanio strat. Po tym, jak stało sie jasne, iże amerykōńske kasztany były skazane na porażka, USDA prōbowało posadzić chińske kasztany, kuzyn, kery je barzij ôdporny na wchniyńcie, coby pojōńć, eli tyn gatōnek może zastōmpić amerykōńske kasztany. Jednak kasztany rosnōm nojbarzij na zewnōntrz i sōm barzij podobne do drzew ôwocowych aniżeli drzew ôwocowych. Były ône ôdciepniynte w lesie bez dąby i inksze amerykōńske ôlbrzimy. Jejich wzrōst je zablokowany, abo po prostu umiyrajōm. Naukowcy prōbowali tyż razym chować kasztany ze Stanōw Zjednoczōnych i Chin, z nadziyjōm, iże wyprodukujōm drzewo ô pozytywnych cychach ôbōch. Wysiyłki regyrōnku zakończyły sie bez powodzynie i ôstały pociepniynte.
Powell skōńczōł robiynie na Szkole Nauk Strzodowiska i Leśnictwa na Uniwerzytecie Państwowym w Nowym Jorku, kaj poznał Chucka Maynarda, gynetyka, co sadziōł drzewa w laboratorium. Ino pora lot tymu naukowcy stworzili piyrszy gynetycznie zmodyfikowany roślinny gyn, co dowaje ôdporność na tabaka na antybiotyki do technicznych dymōnstracyji aniżeli jakigo ino kōmercyjnego użycio. Maynard (Maynard) zaczōn zajmować sie nowōm technologijōm, szukajōnc we tym samym czasie przidajnyj technologije zwiōnzanyj z niōm. W tym czasie Darling mioł trocha nasiyni i wyzwanie: naprawa amerykōńskich kasztanōw.
W czasie tysiyncy lot tradycyjnych praktyk chowanio roślin bauerzi (i niydowni naukowcy) krziżowali ôdmiany ô pożōndanych cychach. Potym gyny sōm naturalnie miynszane ze sobōm, a ludzie ôbiyrajōm ôbiecujōnce miszōngi dlo wyższyj jakości - srogszych, barzij smacznych ôwocōw abo ôdporności na choroby. Zwykle potrzeba poru gyneracyji, coby wyprodukować dany produkt. Tyn proces je powolny i trocha mylōncy. Darling zastanawioł sie, eli ta metoda da drzewo tak dobre jak jego dziko natura. Pedzioł mi: “Myśla, iże mogymy zrobić lepij.”
Inżynieryjo gynetyczno ôznaczo srogszo kōntrola: nawet jeźli kōnkretny gyn pochodzi z niypokrewniōnego gatōnku, może być wyselekcjōnowany do ôkryślōnego cylu i wkludzōny do gynōmu ôd inkszego ôrganizmu. (Ôrganizmy z gynami z rozmajtych gatōnkōw sōm "gynetycznie zmodyfikowane". Ôstatnio naukowcy ôbrobiyli techniki do bezpostrzednij edycyje gynōmu docylowych ôrganizmōw.) Ta technologijo ôbiecuje bezprecedynsowo precyzyjo i wartkość. Powell uwożo, iże wydaje sie to barzo ôdpowiednie do amerykōńskich kasztanōw, kere nazywo “bezma perfekt drzewami” - siylnymi, wysokimi i bogatymi w zdrzōdła pożywiynio, wymogajōnce ino barzo specyficznyj korekcyje: ôdporności na bakteryjno szkodliwość.
Drogi zgodzōm sie. Pedzioł: “Musimy mieć inżynierōw we naszyj biznysie.” “Ôd kōnstrukcyje do kōnstrukcyje je to ino zorta autōmatyzacyje.”
Powell i Maynard szacujōm, iże znojście gynōw, co dowajōm ôdporność, ôbrobiynie technologije do przidanio ich do gynōmu kasztanu, a potym jejich wychowanie może potrzeba dziesiyńciu lot. “My ino zgadujymy,” pedzioł Powell. "Niykogo niy mo żodnych gynōw, co dowajōm ôdporność na grziby. Tak naprowda zaczli my ôd prōznego przestrzyństwa."
Darling szukoł wsparcio ôd Amerykōńskij Fundacyje Kasztanōw, ôrganizacyje non-profit założōnyj na zaczōntku lŏt 80. Jeji prziwōdca pedzioł mu, iże w głōwnym zorcie je stracōny. Ôni sōm angażowani we hybrydyzacyjo i ôstowajōm czujni wobec gynetycznyj inżynieryje, co wywołała ôpozycyjo ze strōny strzodowiskoznawcōw. Bez to Darling stworzōł włosno ôrganizacyjo non-profit, coby financyrować robota nad gynetycznōm inżynieryjōm. Powell pedzioł, iże ôrganizacyjo napisała piyrszy czek do Maynarda i Powella za 30 000 dolarōw. (W 1990 roku norodowo ôrganizacyjo zreformowała sie i zaakceptowała grupa secesjōnistyczno Darlinga za swoja piyrszo gałōńź państwowo, ale niykere czōnki durch byli scyptyczni abo doimyntnie wrogościowe wobec inżynieryje gynetycznyj.)
Maynard i Powell sōm w robocie. Bezma zaroz jejich szacowany harmōnogram pokozoł sie niyrealistyczny. Piyrszōm przeszkōdōm je wymyślynie, jak chować kasztany w laboratorium. Maynard prōbowoł miynszać liście kasztanōw i hormōn wzrōstu we ôkrōngłyj płytkij plastykowyj sztuce Petriego, metodōm używanōm do chowanio topoli. Pokazuje sie, iże to je niyrealistyczne. Nowe drzewa niy rozwijajōm korczy i pyndōw ze wyspecjalizowanych kōmōrek. Maynard pedzioł: “Jōn sōm globalnym liderym w zabijaniu kasztanōw.” Wyuczyny z Uniwerzytetu Georgii, Scott Merkle (Scott Merkle) w kōńcu nauczōł Maynarda, jak przejść ôd zapylenio do dalszych kasztanōw roślinnych we ymbriōnach na etapie rozwoju.
Znojście ôdpednigo gynu - robota ôd Powella - tyż pokozało sie wyzwaniym. Przepyndziōł pora lot na badaniu antybakteryjnego zwiōnzku ôpartego na gynach żab, ale zrezygnowoł z tego zwiōnzku skirz ôbow, iże ôbywatele mogōm niy zaakceptować drzew z żabami. Szukoł tyż gynu przeciwko bakteryjnymu płuszczyniu we kasztanach, ale ôdkrōł, iże ôchrōna drzewa wiōnże sie z mocōm gynōw (zidyntyfikowali aby sześ). Potym, w 1997 roku, kamrat wrōciōł ze naukowego trefu i wymiyniōł streszczynie i prezyntacyjo. Powell doł pozōr na tytuł zatytułowany “Ekspresyjo ôksylanowyj oksydazy w transgynicznych roślinach zapewnio ôdporność na grziby produkujōnce ôksalany i ôksalany”. Bez swoje podszukowania nad wirusami Powell wiedzioł, iże grziby wchłōniajōnce ymitujōm kwas szkołowy, coby niszczyć skōra kasztanu i łacno je trowić. Powell zrozumioł, iże jeźli kasztan może produkować włosno ôksylanowo oksydaza (ekstra biōłtko, kere może rozkłodać ôksylan), to może być w sztańdzie sie ôbrōnić. Pedzioł: “To bōł mōj mōmynt Eureka.”
Pokazuje sie, iże moc roślin mo gyn, co przizwolo im na produkcyjo ôksylanowyj oksydazy. Ôd badocza, co wygłosiōł przemōwa, Powell dostoł wariant pszenicy. Sztudyntka Linda Polin McGuigan usprawniyła technologijo “gen gun” do wkludzynio gynōw do ymbriōnōw kasztanowych, z nadziyjōm, iże mogōm być wkludzōne do DNA ôd ymbriōnu. Tyn gyn tymczasowo ôstoł we ymbriōnie, ale potym zniknōł. Zespōł badawczy pociepnōł ta metoda i przełōnczōł sie na bakteryjo, co dawno ôbrobiyła metoda ôdcinanio DNA inkszych ôrganizmōw i wkludzanio jejich gynōw. W naturze mikroorganizmy przidowajōm gyny, co zmuszajōm gospodorza do wytwarzanio bakteryjnego pożywiynio. Gynetycy najechali na ta bakteryjo, coby mogła wkludzić kożdy gyn, jakigo naukowiec chce. McGuigan zdobōł umiyjyntność niezawodnego przidowanio gynōw pszenicy i biōłtek markerōw do ymbriōnōw kasztanōw. Kej biōłtko je naprōmiyniowane mikroskopym, biōłtko ymituje zielōne światło, co skazuje na podarzōno insercyjo. (Zespōł wartko przestoł używać biōłtek markerowych - żodyn niy chcioł drzewa, co mogłoby świytlić.) Maynard nazwoł ta metoda “nojbarzij szykownōm rzeczōm na świecie.”
Z czasym Maynard i Powell wybudowali linia montażowo kasztanōw, co teroz rozciōngo sie na pora sztokōw szokujōncego ceglannego budōnku badawczego lesnego z lot 60., a tyż ljyszczōncy nowy ôbiekt “Biotech Accelerator” poza kampusym. Proces tyn nojprzōd ôbyjmuje ôbiōr ymbriōnōw, co kiełkujōm z gynetycznie idyntycznych kōmōrek (wiynkszość ymbriōnōw wytworzōnych w laboratorium tego niy robi, tōż tworzynie klōnōw je bezużyteczne) i wstawianie gynōw pszenicy. Kōmōrki ymbriōnalne, podobnie jak agar, to substancyjo podobno do puddingu pobrano z glōnōw. Coby przekształcić zorodek we drzewo, badocze przidali hormōn wzrōstu. Setki plastikowych noczyń we formie sześcianu z małymi bezkorzeniowymi kasztanami mogōm być umiyszczōne na rygałze pod potynżnōm łampōm fluorescyncyjnōm. Yntlich naukowcy zastosowali hormōn zakorzenianio, posadziyli swoje ôryginalne drzewa do garnkach wypołniōnych ziymiōm i wrazili je do kōntrolowanyj tymperaturōm kōmory wzrōstu. Niy dziwi, że drzewa w laboratorium sōm we złym stanie na zewnōntrz. Bez to badocze sparowali je ze dzikimi drzewami, coby wyprodukować twardsze, ale durch ôdporne prōbki do terynowych podszukowań.
Dwa lata tymu Hannah Pilkey, sztudyntka w laboratorium ôd Powella, pokozała mi, jak to robić. Uprawiyła grzib, co powoduje bakteryjno płaszczyzna, w małyj plastikowyj sztuce Petriego. W tyj zawrzityj formie patogyn blank apluzinowy wyglōndo łagodnie i hned piyknie. Ciynżko sie przedstawić, iże je to prziczyna masowyj śmierci i zniszczyń.
Żirafa na ziymi pokluczała sie na ziymi, ôznaczyła piyńciomilimetrowo czynść małego sadōnka, zrobiyła trzi akuratne naciyncia skalpelym i rozmazała rana szkodōm. Uszczelniyła je plastikowym foliōm. Pedziała: “To je jak band.” Pōniywoż je to niyôdporne drzewo “kōntrole”, ôczekuje, iże infekcyjo apluzinowo wartko rozprzestrzyni sie z miyjsca inokulacyje i antlich ôbtoczy małe sztyngle. Pokozała mi pora drzew, co zawiyrały gyny pszenicy, kere wczasnij lyczyła. Infekcyjo ôgraniczo sie do naciyncio, takigo jak cienke apluzinowe wargi blisko małych ustōw.
W 2013 roku Maynard i Powell ôgłosiyli swōj sukces w Transgynic Research: 109 lot po ôdkryciu amerykańskij choroby kasztanōw, stworzili pozornie samoôbrōnne Drzewa, nawet jeźli sōm zaatakowane ôd srogich dawkōw wchniajōncych sie grzibōw. Na czość jejich piyrszego i nojbarzij hojnego dowcy zainwestowoł kole 250 000 dolarōw, a badocze nazywali drzewa jego miano. Nazywo sie to Kochanie 58.
Roczne trefie Nowojorskigo Kapitalu Amerykōńskij Fundacyje Kasztanōw ôdbyło sie w skrōmnym hotelu przed New Paltz w dyszczowo sobotka października 2018 roku. Kole 50 ôsōb sebrało sie. To tref bōł czynściowo trefym naukowym, a czynściowo trefym umiany kasztanōw. Na zadku małyj sale spotkań czōnki umiyniyli torby Ziploc połne ôrzychōw. To tref bōł piyrszym razym ôd 28 lot, w kerym Darling abo Maynard niy przibyli. Problymy zdrowotne utrzimowały jejich ôboje daleko. “Robiymy to ôd tak dugo, i bezma co roku milczymy ô umartych”, pedzioł mi Allen Nichols, prezydynt klubu. Mimo to, nastrōj je durch ôptymistyczny: gynetycznie zmodyfikowane drzewo przeszło lata ciynżkich testōw bezpiyczyństwa i skuteczności.
Czōnki rozdziału dali szczegōłowe wkludzynie do stanu kożdego srogigo drzewa kasztanu, kere żyje we Stōnie Nowy Jork. Pilkey i inksi sztudyńcio postgraduacki wkludziyli, jak zbiyrać i przechowować pyłek, jak chować kasztany pod światłym wewnyntrznym jak tyż jak wypołnić ziymia infekcyjōm śmierci, coby przedugszyć życie drzew. Ludzie z nerkowcami, z kerych mocka zapylo i uprawio włosne drzewa, stawiali pytania modym naukowcōm.
Bowell ôdłożōł sie na ziymia, ôblyczōny w coś, co wydowało sie być niyôficjalnym mundurym do tego rozdziału: koszula z dekoltem przikryto w dżins. Jego jednomyślne kōntynuowanie - trzidziestoletnio kariera ôrganizowano naôbkoło cylu ôd Herba Darlinga, jakim je ôdzyskanie kasztanōw - je rzodke postrzōd akadymickich naukowcōw, co czyńścij kludzōm podszukowania w piyńcioletnim cyklu financowanio, a potym ôbiecujōnce wyniki sōm przekozywane inkszym do skōmercjalizacyje. Don Leopold, kamrat z Wydziału Nauk Strzodowiska i Leśnictwa Powella, pedzioł mi: “Je barzo uważny i dyscyplinowany.” "Nakłodo kurtyny. Niy je rozproszōny bez tak moc inkszych rzeczy. Kedy podszukowania w kōńcu dokōnały postympu, administratory State University of New York (SUNY) skontaktowali sie z nim i poprosiyli ô patynt na jego drzewo, coby uniwerzytet mōg na nim skorzystać, ale Powell ôdmōwiōł. Pedzioł, iże gynetycznie zmodyfikowane drzewa sōm jak kasztany ôd tych prymitywnych ludzi.
Ale ôstrzeg jejich: Po przezwyciynżyniu wiynkszości technicznych przeszkōd, gynetycznie zmodyfikowane drzewa mogōm teroz stoć przed nojsrogszym wyzwaniym: regyrōnkiym USA. Pora tydni tymu Powell przedłożōł bezma 3 000 strōnowy plik do Służby Inspekcyje Zdrowio Zwiyrzōnt i Roślin Departamyntu Bauerstwa USA, co je ôdpowiedzialno za zatwierdzanie gynetycznie zmodyfikowanych roślin. To zaczyno sie proces zatwierdzanio ôd agyncyje: przeglōnd wniosku, zbiyranie publicznych kōmyntorzōw, stworzynie deklaracyje ô wpływie na strzodowisko, zaś zbiyranie publicznych kōmyntorzōw i podyjmniyńcie decyzyje. Ta robota może trwać pora lot. Jeźli niy ma decyzyje, projekt może sie zatrzymać. (Piyrszy ôkres publicznych kōmyntōrōw niy ôtworzōł sie jeszcze.)
Wyuczyni planujōm przedłożyć inksze petycyje do Food and Drug Administration, coby mogła wybadać bezpiyczyństwo pożywiyniowe gynetycznie zmodyfikowanych ôrzychōw, a Agyncyjo Ôchrōny Strzodowiska przejzdrzi wpływ tego drzewa na strzodowisko w ôparciu ô Federalne Prawo ô Pestycydach, co je wymogane dlo wszyskich gynetycznie zmodyfikowanych roślin. biologiczne. “To je barzij skōmplikowane aniżeli nauka!” — pedzioł ktoś z publiczności.
"Ja." Powell sie zgodziōł. "Nauka je ciekawo. Je to frustrujōnco." (Niyskorzij pedzioł mi: "Nadzor ôd trzech roztōmajtych agyncyji je przesadzyniym. Naprowda zabija innowacyje w ôchrōnie strzodowiska.")
Coby dowiyść, iże jejich drzewo je bezpieczne, zespōł Powella przekludziōł rozmajte testy. Karmiyli oksalanowo oksydaza pyłkiym pszczōł. Mierzili wzrōst korzistnych grzibōw we ziymi. Ôstawiyli liście we wodzie i zbadali jejich wpływ na t. W żodnym z podszukowań niy ôbserwowano żodnych niypożōndanych efektōw - w ryalności wyniki gynetycznie zmodyfikowanyj diety sōm lepsze aniżeli liście niykerych niymodyfikowanych drzew. Naukowcy wysłali ôrzychy do Nōrodnego Laboratorium Oak Ridge i inkszych laboratoriōw we Tennessee do analizy i niy ôdkryli żodnych rōżnic z ôrzychami produkowanymi ôd niymodyfikowanych drzew.
Take wyniki mogōm uspokojić regulatorōw. Bezma na zicher niy uspokojōm aktywistōw, co przeciwstawiajōm sie GMO. John Dougherty, naukowiec na pynzyji z Monsanto, lifrowoł Powellowi usugi kōnsultacyjne za darmo. Nazwoł tych przeciwnikōw “ôpozycyjōm”. Ôd dziesiōntkōw lot ôrganizacyje strzodowiskowe ôstrzegajōm, co przenoszynie gynōw miyndzy daleko spokrewniōnymi gatōnkami bydzie miała niyzamierzōne kōnsekwyncyje, take jak stworzynie “super kwastu”, kery przewyższo rośliny naturalne abo wkludzynie cudzych gynōw, kere mogōm powodować gospodorza Możliwość szkodliwych mutacyjōw w DNA gatōnku. Ôbowujōm sie tyż, iże fyrmy używajōm gynetycznyj inżynieryje do zdobywanio patyntōw i kōntrole ôrganizmōw.
Teroźnie Powell pedzioł, iże niy dostoł żodnych pijyndzy prosto ze zdrzōdeł industryje i nalygoł na to, iże darowanie funduszy do laboratorium “niy było zwiōnzane”. Jednak Brenda Jo McManama, ôrganizatorka ôrganizacyje ô mianie “Drzynny Nec Strzodowiskowy”, wskozała na ugoda w 2010 roku, co w nij Monsanto przekozało Chestnut Foundation i jeji agyncyji partnerskij Nowy Jork Rozdzioł autoryzowoł dwa patynty na gynetyczno modyfikacyjo. (Powell pedzioł, iże wkłod industryje, w tym Monsanto, stanowi mynij jak 4% jeji cołkigo kapitału roboczego.) McManama podyjzdrzywo, iże Monsanto (nabyte ôd Bayera w 2018 roku) tajymnie staro sie zdobyć patynt bez spiyranie tego, co wydowo sie być prziszłōm iteracyjōm drzewa. Projekt bezsielny. “Monsan je cołki zły,” pedziała ôczywiście.
Powell pedzioł, iże patynt w ugoda z 2010 roku wygasoł, a bez ujawniynie szczegōłōw jego drzewa w naukowyj literaturze, zapewniōł, iże drzewo niy może być spatentowane. Ale zrozumioł, iże to niy wyeliminuje wszyjskich ôbow. Pedzioł: “Wiedzōm, iże ktoś by pedzioł, iże jesteś ino przinōsōm dlo Monsanto.” "Co możesz zrobić? Niy ma nic, co możesz zrobić."
Kole piyńć lot tymu liderzi Amerykańskij Fundacyje Kasztanōw doszli do wniosku, iże niy mogōm ôsiōngnōńć swojich cylōw bez sama hybrydyzacyjo, tōż zaakceptowali program gynetycznyj inżynieryje ôd Powella. Ta decyzyjo sprawiyła pewne spory. W marcach 2019 roku prezydyntka ôddziału Fundacyje we Massachusetts-Rhode Island, Lois Breault-Melican, podała dymisyjo, cytujōnc Globalny Projekt Ekologije Sprawiedliwości (Global Justice Project), ôrganizacyjo przeciwko inżynieryji gynowyj ze siydzibōm w Buffalo. Projekt Ekologije Sprawiedliwości) argumynt; jeji ślubny Denis Melican tyż ôpuściōł zarzōnd. Dennis pedzioł mi, iże pora była ôsobliwie tropiōno, iże kasztany Powella mogōm pokozać sie “kōniym trojańskim”, co ôtworzi drōga dlo inkszych kōmercyjnych drzew, co by były supernaładowane bez gynetyczno inżynieryjo.
Susan Offutt, ekōnōmistka bauersko, suży za przewodniczōnco Kōmitytu Nōrodnyj Akadymije Nauk, Inżynieryje i Medycyny, co przekludziōł podszukowania nad biotechnologijōm lasōw w 2018 roku. Wskozoł, iże regyrōnkowy proces regulacyjny skupio sie na wōnskij kwestyji zagrożyń biologicznych, a to bezma społeczne niy rozwożały aktywistōw przeciwko GMO. “Jako je wartość wnyntrzno ôd lasu?” spytała, jako przikłod problymu, proces sie niy rozwiōnzoł. "Czy lasy majōm swoje włosne zasługi? Czy mōmy moralny ôbowiōnzek zarachować to przi podejmowaniu decyzyjōw ô interwyncyji?"
Wiynkszość naukowcōw, z kerymi rozmowiołch, mo niywielgi powōd, coby sie tropić ô drzewa Powella, pōniywoż las zniyś dalekosiynżne szkody: wycinanie drzew, bergmaństwo, rozrost jak tyż niyskōńczōne wielości ôwadōw i chorōb, kere niszczōm drzewa. Postrzōd nich dowodzi sie, iże kasztanowo śmiertelność je Cerymōnijōm ôtwarcio. “Dycki wkludzomy nowe kōmpletne ôrganizmy,” pedzioł Gary Lovett, ekolog lasōw w Instytucie Ekosystymu Cary w Millbrook w Nowym Jorku. “Wpływ gynetycznie zmodyfikowanych kasztanōw je moc myńszy.”
Donald Waller, ekolog lasōw, kery niydowno przeszedł na pynzyjo na Uniwerzytecie w Wisconsin-Madison, poszoł dalij. Pedzioł mi: "Z jednyj strōny zarysowujōm niywielgo rōwnowoga miyndzy ryzykiym a nadgrodōm. Z drugij strōny durch drapiōm gowa na ryzyko." To gynetycznie zmodyfikowane drzewo może stanowić zagrożynie dlo lasu. Za to “strōna pod nadgrodōm je ino przepełniōno atramentym.” Pedzioł, iże kasztan, kery stawio ôdporność na wedniyńcie, antlich wygra tyn zawalōny las. Ludzie potrzebujōm nadzieje. Ludzie potrzebujōm symbolōw. ”
Powell zaôbycz ôstowo spokōjny, ale sceptycy wobec gynetycznyj inżynieryje mogōm go potrzimać. Pedzioł: “Niy majōm do mie synsu.” “Niy ôpiyrajōm sie na nauce.” Kej inżynierowie produkujōm lepsze auta abo smartfōny, żodyn sie niy skarży, tōż chce wiedzieć, co je niy tak z lepij zaprojektowanymi drzewami. “To je norzyńdzie, co może pōmōc,” pedzioł Powell. "Czymu godasz, iże niy mogymy używać tego norzyńdzio? Mogymy używać śrobokrętu Phillipsa, ale niy ajnfachowego śrobokrętu i vice versa?"
Na poczōntku paździyrnika 2018 roku towarziszōłch Powellowi do łagodnyj stacyje polowyj na połednie ôd Syracuse. Mioł nadzieja, iże prziszłość amerykōńskigo gatōnku kasztanōw powiynkszy sie. Miyjsce je bezma ôpuszczōne i je jednym z niywielu placōw, kaj przizwolo sie chować drzewa. Wysoke plantacyje chojo i lydźwicy, produktym ôd downa pociepniyntego projektu badawczego, nachylajōm sie na weschōd, daleko ôd dōminujōncego wiatru, co dowajōm ôbszarowi cosik ôdstraszajōnce wrażynie.
Wyuczyny Andrew Newhouse z laboratorium Powella już robi nad jednym z nojlepszych drzew dlo naukowcōw, dzikim kasztanym z połedniowyj Wirginii. Drzewo mo wysokość kole 25 stōp i rośnie we losowo ułożōnym kasztanowym sadzie ôbtoczōnym 10-stopowym ôgrodzyniym ôd jelyń. Szkolno torba była prziwiōnzano do krańcōw niykerych gałyńzi drzewa. Newhouse wyklarowoł, iże wewnyntrzno plastikowo torba była uwiynziōno we pyłku Darling 58, co naukowcy złożyli aplikacyjo w czyrwcu, w czasie kej zewnyntrzno metalowo torba ze siatkōm utrzimowała wiewiōrki daleko ôd rosnōncych ôdbytkōw. Cołke ukłod je pod ścisłym nadzorym Departamyntu Bauerstwa Stanōw Zjednoczōnych; przed deregulacyjōm muszōm być wyizolowane pyłek abo ôrzechy ze drzew z gynetycznie przidowanymi gynami we ôgrodzyniu abo w laboratorium ôd badocza.
Newhouse manipulowoł wysuwanymi nożycami do ôdcinanio na gałōnzkach. Ciōngnōnc sznōrōm, ôstrzo złōmało sie, a torba spadła. Newhouse wartko przeniōs sie do dalszego gałyńzi i powtōrzōł tyn proces. Powell zebrał spadłe torby i wraziōł je do srogij plastikowyj torby na śmieci, podanie jak przi ôbsuganiu bioniybezpiecznych materyji.
Po wrōciyniu do laboratorium, Newhouse i Hannah Pilkey oprōżniyli torba i wartko wydobyli brōnotne ôrzechy ze zielōnych szpros. Ôbowiōnzujōm sie, coby ciernie niy przenikły bez skōra, co je fachowym zagrożyniym w podszukowaniach nad kasztanami. W przeszłości lubiyli wszyske drogocenne gynetycznie zmodyfikowane ôrzychy. Tym razym w kōńcu mieli mocka: bez 1000. “Wszyscy robiymy szczyńśliwe małe tańce,” pedzioł Pirkey.
Niyskorzij w tym pōłdniu Powell weznōł kasztany do gabinetu Neila Pattersona w holu. Był Dziyń Ludōw Tubylczych (Dziyń Kolumba), a Pattersōn, asystynt Dyrektora Cyntrum Ludōw Tubylczych i Strzodowiska ESF, dyrekt wrōciōł ze sztwortyj czynści kampusu, kaj kludziōł dymōnstracyjo drzynnego pożywiynio. Jego dwa dziycia i szwagerka bawiōm sie w kōmputrze w gabinecie. Wszyscy ôbłuszczali i jedli ôrzechy. “Sōm durch trocha zielōne,” pedzioł Powell ze żalyniym.
Dar Powella je wielocylowy. Dystrybuuje nasiōna, z nadziyjōm, iże użyje necu ôd Pattersona do sadzynio kasztanōw na nowych przestrzyństwach, kaj w czasie poru lat mogōm dostać gynetycznie zmodyfikowane pyłek. Zajmowoł sie tyż sprytnōm dyplōmacyjōm kasztanowo.
Kedy Pattersōn bōł zatrudniōny ôd ESF w 2014 roku, dowiōd sie, iże Powell eksperymyntowoł ze gynetycznie zmodyfikowanymi drzewami, co były ino pora mil ôd Terytorium Rezydyntōw Norodu Onondaga. Tyn ôstatni leży w lesie pora mil na połednie ôd Syrakuz. Patterson zrozumioł, iże jeźli projekt sie ôdniesie sukces, gyny ôdporności na choroby antlich wejdōm na ziymia i krziżujōm sie z pozostałymi tam kasztanami, zmiyniajōnc w tyn spōsōb las, co je życiowo ważny dlo tożsamości Ônodagi. Słyszoł tyż ô ôbow, co napyndzajōm aktywistōw, w tym niykerych z drzynnych społeczności, do sprzeciwianio sie gynetycznie zmodyfikowanym ôrganizmōm kaj indziej. Bez przikłod w 2015 roku plymiōn Yurok zakozało rezerwacyje GMO w Pōłnocnyj Kaliforniji skirz ôbow ô możliwość skażynio jejich upraw i rybołōwstwa łososia.
“Zrozumiajōm, iże to sie stało z nami tutaj; winni my aby porozmowić,” pedzioł mi Pattersōn. Na trefie Agyncyje Ôchrōny Strzodowiska w 2015 roku ôdbyło sie ôd ESF, Powell wygłosiōł dobrze wyprōbowane przemōwa przed czōnkami ludności tubylczyj Nowego Jorku. Po przemōwie Pattersōn spōmnioł sie, iże pora prziwōdcōw pedziało: “Winymy sadzić drzewa!” Jejich yntuzjazm udziwiōł Pattersona. Pedzioł: “Niy ôczekowołch tego.”
Jednak niyskorniyjsze rozmowy pokozały, iże niywiela z nich tak naprowdy pamiynto rola, jako ôdgrywało kasztan w jego tradycyjnyj kulturze. Dalszyj podszukowania ôd Pattersona pokozały mu, iże w czasie, kej we tym samym czasie miały miyjsce niypokoje społeczne i zniszczynia ekologiczne, regyrōnek Stanōw Zjednoczōnych ryalizował ôbszerny plan przimusowyj dymobilizacyje i asymilacyje, a nadszła epidymijo. Podobnie jak mocka inkszych rzeczy, lokalno kultura kasztanowo na tym ôbszarze znikła. Pattersōn ôdkrōł tyż, iże poglōndy na inżynieryjo gynetyczno rōżniōm sie moc. Producynt pałeczek lacrosse w Onodzie Alfie Jacques je gorliwy do wykōnowanio pałeczek z kasztanowego holcu i spiyro projekt. Inksi uwożajōm, iże ryzyko je za sroge, bezto przeciwstawiajōm sie drzewōm.
Pattersōn rozumie te dwie stanowiska. Niydowno pedzioł mi: “To je jak kōmōrkowy telefōn i moje dziecko.” Wskozoł, iże jego dziecko wroco do dōm ze szkoły skirz pandemije koronawirusa. "Jednego dnia poszołch wszyjsko; coby utrzimać jejich kōntakt, ôni uczōm sie. Dalszygo dnia pozbyjmy sie tych rzeczy." Ale lata dialogu z Powellym ôsłabiyły jego sceptycyzm. Niydawno dowiōd sie, iże strzednie potōmstwo 58 drzew Darling niy bydzie miało wkludzōnych gynōw, co ôznaczo, iże ôryginalne dzike kasztany bydōm durch rosły w lesie. Pattersōn pedzioł, iże to wyeliminowało poważny problym.
Podczas naszyj byzuchu w październiku pedzioł mi, iże powodym, czymu niy mōg w połni spiyrać projektu GM, je to, iże niy wiedzioł, eli Powella dbo ô ludzi, co wchodzōm w interakcyjo ze drzewym abo drzewym. “Niy wiem, co je dlo niego,” pedzioł Patterson, klepajōnc sie w klatce piersiowyj. Pedzioł, iże ino jeźli zwiōnzek miyndzy czowiekiym a kasztanym może być prziwrōcōny, je kōnieczne ôdzyskanie tego drzewa.
W tym cylu pedzioł, iże planuje użyć ôrzychōw, kere mu podoł Powell, do robiynio puddingu kasztanowego i ôleju. Prziniesie te potrawy na terytorium Ônondagi i zaprosi ludzi do ôdkrycio jejich antycznych smakōw. Pedzioł: "Mam nadziyjo, iże to je jak pozdrawianie starego kamrata. Trza ino wejść do autobusu, kaj sztopołeś ôstatni rŏz."
Powell dostoł w styczniu prezynt w wysokości 3,2 milijōna dolarōw ôd Templeton World Charity Foundation, co przizwoli Powellowi iś dalij, przi nawigowaniu po agyncyjach regulacyjnych i rozszyrzaniu swoje podszukowania ôd gynetyki na istno ryalność cołkigo naprawy landszaftu. Jeźli regyrōnek da mu bogosławiynie, Powell i naukowcy z Amerykōńskij Fundacyje Kasztanōw zacznōm przizwolać mu kwitnōńć. Pyłek i jego ekstra gyny bydōm dmuchane abo szczotkowane na ôczekujōnce pojemniki inkszych drzew, a los gynetycznie zmodyfikowanych kasztanōw rozwiniy sie niyznoleżnie ôd kōntrolowanego strzodowiska eksperymyntalnego. Zakłodajōnc, iże gyn może być utrzimowany tak w terynie, jak i w laboratorium, je to niypewne, a ôn sie rozprzestrzyni w lesie - je to pōnkt ekologiczny, co go naukowcy pragnōm, ale radykali bojōm sie.
Po tym, jak je kasztanowe drzewo zrelaksowane, możesz sie kupić? Tak, pedzioł Newhouse, to bōł plan. Co tydziyń pytajōm naukowcōw, kedy drzewa sōm dostympne.
We świecie, w kerym żyjōm Powell, Newhouse i jego kamraci, łacno je poczuć, iże cołki kraj czeko na jejich drzewo. Jednak jazda niywielgo ôdległość na pōłnoc ôd farmy badawczyj bez cyntrum Syracuz przipomina, jak głymboke pōmiany miały miyjsce we strzodowisku i społeczyństwie ôd czasu znikniyńcio amerykōńskich kasztanōw. Kasztan Heights Drive leży w małym miasteczku na pōłnoc ôd Syrakuz. Je to zwykło ulica miyszkalno ze szyrokimi podjazdami, czystymi gazōnkami i czasami małymi dekoracyjnymi drzewami pokrytymi przedniym dworym. . Fyrma holcu niy wymogo ôdrodzynio kasztanōw. Samozabezpieczōno gospodarka bauersko ôparto na kasztanach znikła do kōńca. Bezma żodyn niy pozyskuje miynkich i słodkich ôrzychōw z za wiela twardych burkōw. Wiynkszość ludzi może nawet niy wiedzieć, iże w lesie nic niy brakuje.
Sztopiōłch i ôdbyłch ôbiad piknikowy przi jeziorze Onondaga pod ciyniym wielgigo biołego jesiołowego drzewa. Drzewo było zainfekowane jasnozielōnymi szarymi dźwigami. Widzōm dziury wytworzōne bez ôwady we szkorze. Zaczyno tracić liście i może umrzić i zapadnōńć po poru latach. Coby przijść tutaj z mojigo dōmu w Maryland, przejechałch przed tysiōncami martwych jesiōnōw, z ôgōłymi gałyńziami widła, kere wznoszōm sie na kraju drōgi.
W Appalachijach fyrma zdropała drzewa ze srogszego ôbszaru Bitlahua, coby uzyskać niżyj wōnglo. Serce kraju wōngla zbiega sie ze sercym byłego kraju kasztanowego. Amerykōńsko Fundacyjo Kasztanōw robiyła z ôrganizacyjami, kere sadziyły drzewa w pociepniyntych kopalniach wōngla, a teroz kasztany rosnōm na tysiōncach akrōw ziymie tykniyntyj katastrofōm. Drzewa te sōm ino tajlōm hybrydōw ôdpornych na płaszczyzna bakteryjno, ale mogōm stać sie synōnimym nowyj gyneracyje drzew, kere pewnego dnia mogōm kōnkurować ze antycznymi ôlbrzimymi lasōw.
W ôstatnim mojie kōncyntracyjo dwutlynku wōnglo w atmosferze po roz piyrszy ôsiōngła 414,8 czynści na milijōn. Podobnie jak inksze drzewa, bezwodno woga amerykōńskich kasztanōw wynosi kole pōłowy wōnglo. Mało rzeczy, kere idzie uprawić na czynści ziymie, może wchłōniać wōngel z luftu warcij aniżeli rosnōnce drzewo kasztanowe. Majōnc to na umyśle, artykuł ôpublikowany w Wall Street Journal w zeszłym roku zasugerowoł: “Miejmy dalszo gospodarka kasztanōw.”